Martín Palmeri(°1965)

Bijsluiter:

Te lezen met het oog op een betere beleving van de muziek. Geen garanties. Verkeerd gebruik heeft - zover mij bekend - geen schadelijke neveneffecten.

U leest het goed. Een 'tangomis'!
Enige blijk van verwondering is terecht want wat heeft de tango nu in hemelsnaam met een - jawel - Latijnse mis van doen? Vraag het elke willekeurige persoon in uw vertrouwde habitat en de kans dat hij of zij met 'veel' antwoordt, lijkt mij gering. En toch is het deze goede man wonderbaarlijk gelukt beide samen te brengen.

Maar dat heeft zo zijn voorgeschiedenis gehad…
Saaie biografische feiten zijn nooit leuk maar we moeten toch wel enige weetjes over de componist kwijt. Martín Palmeri, geboren en getogen in Buenos Aires, Argentinië (1965) heeft de tangomuziek als het ware met de paplepel meegekregen. Ettelijke borden (pap) verder vangt hij muzikale studies aan en vervolmaakt hij zich tot componist, pianist, zanger, koor- en orkestleider.
Van meet af aan ‘ademen’ zijn composities tango, en dan meer bepaald de 'tango nuevo', letterlijk vertaald ‘nieuwe tango’: een doorontwikkelde vorm van de klassieke Argentijnse tango waarin invloeden van de Europese kunstmuziek verwerkt worden. Weg van de tango als louter dansmuziek. Het grote publiek kent als wegbereider hiervoor met voorsprong Astor Piazzolla. It would be very
“strange, if you didn’t hear his ‘Libertango’ before”.
En zo dus ook met Martín. De combinatie van een klassieke muziekopleiding met zijn roots, resulteert in composities waarin de tango onmiskenbaar zijn stempel drukt. Een greep: kamermuziek, celloconcerto, oratoria tot zelfs twee opera’s.

Zijn voorliefde voor koormuziek - hij dirigeert zelf enkele koren - maakt dat hij vrij vlug gevraagd wordt om koorwerken in tangostijl te schrijven. Maar dat loopt niet van een leien dakje. Meermaals constateert hij dat de composities als ‘heel moeilijk uitvoerbaar’ worden ervaren, wat de acceptatie van de werken niet ten goede komt. Maar dan krijgt de heer Palmeri een geweldige ingeving. In plaats van met a capella koor te werken, doet hij voor het oproepen van de tangosfeer beroep op begeleiding, het genre waardig. Dat moet je hem niet leren kennen natuurlijk. In de hoofdrol een instrument dat de melancholie én levensvreugde van deze zo karaktervolle muziek als geen ander tot uitdrukking brengt: de bandoneon, een harmonica-achtig instrument. Weg met de vocaal technisch moeilijke stembuigingen en effecten. Het koor kan zich concentreren op wat een koor doorgaans placht te doen: mooie vocale lijnen ten gehore brengen. Behold… de ‘Misa Tango’!

De opmerkelijk lezer stelt zich misschien de vraag: allemaal goed en wel, maar waarom - als Argentijn - het Latijn? In plaats van een doorleefde taal zoals het Spaans - zijn moedertaal - te kiezen, gaan voor ‘dode letters’ - het weze mij door de classici onder u vergeven - is dat wel een goede zet?
Een meesterzet zo blijkt. En wel om verschillende redenen.

U zal het bij een eerste beluistering hopelijk met me eens zijn. Hoe de zo gekende teksten hier tot leven komen, is vrij uniek. De ritmische stuwing die de tangosfeer intrinsiek in zich heeft, laat zijn sporen na in de behandeling van de tekst. Het lijkt bijna een echt levende taal geworden te zijn. Als passieve luisteraar valt het reeds op, laat staan dat je spontaan mee zou zingen - een genoegen dat hen die het werk al meermaals beluisterd hebben, gegund is. (Een bescheiden aansporing van ondergetekende om het niet bij één keer te houden. Behoed u wel voor potentiële overlast berokkend aan uw huisgenoten).
Maar wat de symbiose des te indrukwekkender maakt, is dat Martín Palmeri deze ‘energetische, melodische lijnen’ meermaals op contrapuntische tot soms fugatische wijze uitwerkt. Zuid-Amerikaans temperament verweven met één van de meest doordachte compositietechnieken uit de West-Europese klassieke muziek. Dan mag je zo'n compositie meer dan terecht de naam ‘Misa Tango’ meegeven.

De keuze van de componist om te gaan voor de de Latijnse ordinariumteksten (naast het Griekse Kyrie natuurlijk) zorgt er ook voor dat het werk zich
nestelt in de rijke traditie van de meerstemmige kerkmuziek. Van de eerste eenstemmige gregoriaanse zettingen over de verschillende muzikale stromingen werd de 'muzikale mis' het uithangbord par excellence voor zovele beroemde toondichters. De niet altijd even 'katholieke' verspreiding van het rooms-katholieke geloof heeft bovendien voor een enorme afzetmarkt gezorgd. Het latijn als 'neutrale' niet geclaimde taal heeft zo het bijkomende voordeel dat het 'eigen' is geworden aan zovele koren op deze aardbol. Een eigenheid die verbindend werkt.

Om maar te zeggen… als je het presteert om een Latijnse mis succesvol op muziek te zetten, dan heb je je broodjes wel gebakken. Getuige hiervan de opvoering van dit werk in het Vaticaan. Waar ruim één generatie terug het nauwelijks denkbaar was om de frivoliteit van dans te verzoenen met gewijde liturgische teksten, zie ik zo voor mij - in mijn stoute verbeelding natuurlijk, ik was er niet bij - hoe paus Fransiscus zich ternauwernood kan stilhouden op die 'Heilige stoel'. Wat wil je, ook die goede man heeft het per slot van rekening in zijn genen meegekregen…
Zelfs ik, de kalmte zelve, zou het er lastig mee hebben.
Geniet ervan!

Jan

Hieronder Youtube video (in zijn geheel - 41'05'') van een opname in Keulen. Met aan de piano de componist zelf.
Zoek niet verder, dit is echt een super mooie versie!!!
Bij het overlopen van de aparte delen hieronder, zet ik rechts de tijdspanne van het deel en hoelang het duurt.


Kyrie

Kyrie eleison.
Christe eleison.
Kyrie eleison

Heer ontferm U over ons
Christus ontferm U over ons
Heer ontferm U over ons


Gloria

Gloria in excelsis Deo
et in terra pax hominibus
bonae voluntatis.
Laudamus Te. Benedicimus Te.
Adoramus Te. Glorificamus Te.
Gratias agimus Tibi
propter magnam gloriam tuam.
Domine Deus Rex caelestis,
Deus Pater omnipotens.
Domine Fili unigenite, Jesu Christe.
Domine Deus Agnus Dei, Filius Patris.
Qui tollis peccata mundi,
miserere nobis.
Qui tollis peccata mundi,
suscipe deprecationem nostram.
Qui sedes ad dexteram Patris,
miserere nobis.
Quoniam Tu solus Sanctus.
Tu solus Dominus.
Tu solus altissimus, Jesu Christe.
Cum Sancto Spiritu
in gloria Dei Patris.
Amen

Eer aan God in den hoge
en vrede op aarde aan de mensen
die Hij liefheeft.
Wij loven U. Wij prijzen en
aanbidden U. Wij verheerlijken U
en zeggen U dank
voor uw grote heerlijkheid.
Heer God, hemelse Koning,
God almachtige Vader;
Heer, eniggeboren Zoon, Jezus Christus;
Heer God, Lam Gods, Zoon van de Vader;
Gij die wegneemt de zonden der wereld,
ontferm U over ons;
Gij die wegneemt de zonden der wereld,
aanvaard ons gebed;
Gij die zit aan de rechterhand van de Vader,
ontferm U over ons.
Want Gij alleen zijt de Heilige.
Gij alleen de Heer.
Gij alleen de Allerhoogste: Jezus Christus.
Met de Heilige Geest
in de heerlijkheid van God de Vader.
Amen


Credo

Credo in unum Deum,
Patrem omnipotentem,
factorem caeli et terrae,
visibilium omnium et invisibilium.
Et in unum Dominum Iesum Christum,
Filium Dei unigenitum,
et ex Patre natum ante omnia saecula.
Deum de Deo, Lumen de Lumine,
Deum verum de Deo vero,
genitum non factum, consubstantialem Patri;
per quem omnia facta sunt.
Qui propter nos homines
et propter nostram salutem
descendit de caelis.
Et incarnatus est de Spiritu Sancto
ex Maria Virgine, et homo factus est.
Crucifixus etiam pro nobis
sub Pontio Pilato, passus et sepultus est,
et resurrexit tertia die, secundum Scripturas,
et ascendit in caelum, sedet ad dexteram Patris.
Et iterum venturus est cum gloria,
iudicare vivos et mortuos,
cuius regni non erit finis.
Et in Spiritum Sanctum,
Dominum et vivificantem,
qui ex Patre Filioque procedit.
Qui cum Patre et Filio
simul adoratur et conglorificatur:
qui locutus est per prophetas.
Et unam, sanctam, catholicam et apostolicam Ecclesiam.
Confiteor unum baptisma in remissionem peccatorum.
Et expecto resurrectionem mortuorum,
et vitam venturi saeculi.
Amen

Ik geloof in één God,
de almachtige Vader,
Schepper van hemel en aarde,
van al wat zichtbaar en onzichtbaar is.
En in één Heer, Jezus Christus,
eniggeboren Zoon van God,
vóór alle tijden geboren uit de Vader.
God uit God, Licht uit Licht,
ware God uit de ware God.
Geboren, niet geschapen, één in wezen met de Vader,
en dóór Wie alles geschapen is.
Hij is voor ons, mensen,
en omwille van ons heil
uit de hemel neergedaald.
Hij heeft het vlees aangenomen door de heilige Geest
uit de Maagd Maria, en is mens geworden.
Hij werd voor ons gekruisigd,
Hij heeft geleden onder Pontius Pilatus en is begraven.
Hij is verrezen op de derde dag, volgens de Schriften.
Hij is opgevaren ten hemel zit aan de rechterhand van de Vader.
Hij zal wederkomen in heerlijkheid
om te oordelen levenden en doden.
En aan zijn Rijk komt geen einde.
Ik geloof in de heilige Geest,
die Heer is en het leven geeft;
die voortkomt uit de Vader en de Zoon;
die met de Vader en de Zoon
te zamen wordt aanbeden en verheerlijkt;
die gesproken heeft door de profeten.
Ik geloof in de éne, heilige, katholieke en apostolische kerk.
Ik belijd één doopsel tot vergeving van de zonden.
Ik verwacht de opstanding van de doden,
en het leven van het komend Rijk.
Amen


Sanctus

Sanctus, Sanctus, Sanctus,
Dominus Deus Sabaoth;
Pleni sunt caeli et terra gloria tua.
Hosanna in excelsis.

Heilig, heilig, heilig de Heer,
de God der hemelse machten.
Vol zijn hemel en aarde van uw heerlijkheid.
Hosanna in den hoge.


Benedictus

Benedictus,
qui venit in nomine Domini.
Hosanna in excelsis.

Gezegend
Hij die komt in de Naam des Heren.
Hosanna in den hoge.


Agnus Dei

Agnus Dei,
qui tollis peccata mundi,
miserere nobis (x2)
Agnus Dei,
qui tollis peccata mundi,
dona nobis pacem

Lam Gods,
dat wegneemt de zonden van de wereld,
ontferm u over ons (x2)
Lam Gods,
dat wegneemt de zonden van de wereld,
geef ons de vrede